Dự báo là điểm nóng mới của Internet
Có lẽ bạn không ngờ rằng điểm nóng của Internet Mỹ hiện nay không phải là các website AI, mà là một loại hình website hoàn toàn mới gọi là “thị trường dự báo” (prediction market).
Dự báo là điểm nóng mới của Internet
Ảnh bìa
Cây cầu nâng bằng thang máy đầu tiên tại Vũ Hán vừa khánh thành. Vì phía thượng nguồn có xưởng đóng tàu nên cây cầu này có bốn cột thang máy khổng lồ để nâng mặt cầu lên cho tàu thuyền đi qua. (via)
Dự báo là điểm nóng mới của Internet
Có lẽ bạn không ngờ rằng điểm nóng của Internet Mỹ hiện nay không phải là các website AI, mà là một loại hình website hoàn toàn mới gọi là “thị trường dự báo” (prediction market).
Những website này đang mọc lên như nấm sau mưa. Nổi tiếng nhất hiện nay là PolyMarket.
Công dụng của thị trường dự báo là tiên đoán về đủ mọi thứ trên đời. Trên PolyMarket, ngay đầu trang chủ là danh mục các loại dự báo.
Sự kiện hot, tin tức đột xuất, dự báo mới nhất, chính trị, thể thao…
Bất cứ điều gì bạn có thể nghĩ ra, họ đều cung cấp dự báo.
Lấy ví dụ cuối tuần trước, các dự báo nổi bật trên trang chủ gồm có (hình trên):
- Nhân vật của năm do tạp chí Time bình chọn là ai?
- Danh sách nhân vật của năm của Time có bị rò rỉ không?
- Quyết định của FED trong tháng Một là gì?
- Khi nào OpenAI sẽ ra mắt mô hình lớn tiếp theo?
Bạn chỉ cần chọn một chủ đề, nhấn vào là thấy xác suất cho từng tình huống.
Hình trên dự báo về việc Elon Musk sẽ đăng bao nhiêu tweet trong khoảng thời gian từ ngày 5 đến ngày 12 tháng 12 năm 2025.
Có thể thấy tình huống có xác suất cao nhất là 440 đến 450 tweet (33%), thấp nhất là 400 đến 419 tweet (1%).
Chính vì cung cấp các dự báo chi tiết và thời gian thực cho hầu hết mọi vấn đề, người Mỹ giờ đây ít xem các cuộc thăm dò dư luận hơn mà chuyển sang theo dõi các website dự báo này. Bởi vì phương pháp lấy mẫu và quy mô mẫu của các cuộc thăm dò luôn có hạn chế, trong khi website dự báo phản ánh cái nhìn thực tế hơn của thị trường.
Bạn sẽ thắc mắc kết quả dự báo này từ đâu ra và làm sao đảm bảo chính xác?
Câu trả lời rất đơn giản: Kết quả đến từ việc đặt cược của người dùng.
Bạn tin vào tình huống nào thì có thể đặt cược cho tình huống đó. Càng nhiều người tin tưởng, xác suất tương ứng sẽ tăng lên và ngược lại.
Về bản chất, mỗi dự báo giống như một cổ phiếu. Giá cổ phiếu chính là xác suất của nó. Xác suất 1% tương đương giá 0,01 USD, xác suất 100% tương đương giá 1 USD.
Giả sử xác suất hiện tại của một tình huống là 2%, tức là giá 0,02 USD. Bạn tin vào điều này và bỏ ra 100 USD để mua vào.
Nếu kết quả đúng như bạn dự đoán, xác suất tăng lên 100%, giá trở thành 1 USD. So với giá mua, nó đã tăng gấp 50 lần. Khi đó, 100 USD bạn đầu tư sẽ biến thành 5.000 USD.
Ngược lại, nếu bạn đoán sai, xác suất về 0%, tức là 0 USD, bạn sẽ mất trắng 100 USD đã bỏ ra.
Gần đây, một tin tức sốt dẻo tại Mỹ là một người đàn ông trên PolyMarket đã đặt 3.000 USD vào một sự kiện có xác suất chỉ 2%. Kết quả là dự báo chính xác, anh ta thu về 125.000 USD.
Để thuận tiện cho mọi người trên thế giới tham gia và đảm bảo tính ẩn danh, các website dự báo này đều dùng stablecoin để giao dịch.
Thực chất, đây là một thị trường xổ số khổng lồ cho phép người dùng mua bán niềm tin về những sự kiện họ quan tâm và am hiểu nhất. Đó chính là lý do cốt lõi giúp nó phổ biến nhanh chóng. Khi lượng người tham gia đông đảo, độ chính xác của dự báo cũng theo đó mà tăng lên.
Tôi nghĩ triển vọng của mô hình này là vô hạn. Nó chắc chắn sẽ bùng nổ mạnh mẽ và có thể thay thế hoàn toàn xổ số truyền thống.
Nó biến mọi điều bất định thành xổ số, định lượng xác suất của từng khả năng theo thời gian thực và cung cấp cách thức nhân đôi số tiền. Một mặt, nó có giá trị tham khảo rất tốt để phán đoán tương lai, mặt khác lại vô cùng giải trí và kích thích.
Mô hình Nano Banana Pro nội địa tạo slide hình ảnh
Tháng trước, Google đã ra mắt mô hình chỉnh sửa hình ảnh thế hệ mới Nano Banana Pro (thực chất là một nhánh xử lý hình ảnh của Gemini 3 Pro).
Một tính năng đã gây xôn xao: Mọi văn bản khô khan đều có thể biến thành những hình ảnh thú vị, chuyển từ việc “đọc chữ” sang “xem hình”.
Lúc đó tôi đã nghĩ các mô hình trong nước chắc chắn sẽ theo kịp ngay lập tức.
Quả nhiên, hôm qua khi mở Metaso AI, tôi thấy họ đã ra mắt tính năng này. Nó hoàn toàn đối đầu với Nano Banana Pro cũng như NotebookLM, lại còn thêm đặc trưng riêng là phần thuyết minh.
Bạn nhấn vào “Tải tệp lên” (hình trên), chọn các tài liệu (có thể chọn nhiều bài), nó sẽ tự động tạo một kho tri thức và tóm tắt nội dung bằng AI. Khi đó, một nút “Giảng cho tôi nghe” sẽ xuất hiện.
Hình trên là một hướng dẫn về Promise trong JS mà tôi đã viết. Nhấn vào “Giảng cho tôi nghe”, hệ thống sẽ tạo ra các slide hình ảnh kèm theo lời thuyết minh.
Bạn có thể vào trang chủ metaso.cn (ứng dụng trên điện thoại cũng cùng tên) để dùng thử. Tính năng này khá thú vị, thao tác đơn giản và quan trọng là nó miễn phí (có tặng điểm tích lũy).
Ngoài việc tải tệp lên, bạn cũng có thể tìm kiếm trực tiếp một chủ đề bất kỳ, sau đó nhấn nút “Tạo slide” ở phía dưới. Khi đó sẽ có tùy chọn “Slide hình ảnh” với hơn 20 phong cách khác nhau và hỗ trợ tùy chỉnh.
Tin tức công nghệ
Vào một ngày của những năm 90 thế kỷ trước, một thanh niên người Anh đã lỡ lời nói trong quán bar rằng anh ta có thể đi bộ từ điểm cực nam Nam Mỹ về tận Anh quốc. Bạn bè anh ta chẳng ai tin.
Thế là anh ta cá cược với họ. Năm 1998, anh chính thức bắt đầu hành trình từ điểm cực nam của Chile khi mới 29 tuổi.
27 năm đã trôi qua, anh giờ đã 56 tuổi và vẫn đang trên đường.
Tin tốt là anh đã gần đi đến đoạn cuối của hành trình, dự kiến sẽ về đích tại Anh vào tháng 9 năm 2026.
Dưới đây là lộ trình của anh: từ cực nam Nam Mỹ đến cực bắc Bắc Mỹ, sau đó qua châu Á và châu Âu, cuối cùng là về Anh.
Trong suốt hành trình, anh chỉ được đi bộ hoặc bơi, tuyệt đối không dùng bất kỳ phương tiện giao thông nào. Đoạn khó nhất chính là eo biển Bering giữa Bắc Mỹ và Nga. Để không phải đi thuyền, anh đã bò qua những tảng băng biển vào mùa đông.
Trong 27 năm này, không phải ngày nào anh cũng đi. Đôi khi vì nhiều lý do, anh phải tạm dừng một thời gian rồi mới quay lại đi tiếp.
Anh chia sẻ rằng một cá nhân không thể hoàn thành hành trình như thế này nếu thiếu sự ủng hộ từ gia đình, sự tử tế của những người lạ và sự giúp đỡ từ các nhà tài trợ.
Còn về sức mạnh nào đã giúp anh kiên trì suốt gần 30 năm qua? Anh nói: “Bạn cần tận mắt nhìn thấy thế giới thực và những con người sống trong đó. Đó là một trong những sự giáo dục tốt nhất mà bạn có thể nhận được”.
Công ty Midea vừa trưng bày một robot sáu cánh tay sẽ được sử dụng trong dây chuyền sản xuất tại nhà máy Vô Tích.
Nó có thể dùng sáu tay để thực hiện đồng thời ba nhiệm vụ. Khi đó, một robot tương đương với ba công nhân.
Một cựu kỹ sư của Dyson vừa phát minh ra loại máy giặt quay tay cho các vùng kém phát triển.
Loại máy giặt này không cần điện, chỉ cần quay tay vài phút là có thể giặt sạch 5kg quần áo và tiết kiệm được một nửa lượng nước.
Nếu nó thực sự hiệu quả, tôi có một gợi ý là hãy chuyển phần quay tay thành bàn đạp xe đạp. Chỉ cần đạp 5 phút là giặt xong một lồng quần áo.
Bài viết
1、Lập trình viên hoàn toàn lạc lối khi đặt tên cho công cụ của mình (tiếng Anh)
Bài viết phê phán việc nhiều lập trình viên đặt những cái tên quái gở cho phần mềm, khiến người dùng không thể biết công dụng của chúng là gì. Tác giả đề nghị tên phần mềm nên có liên quan đến công dụng của nó.
2、Giải mã tài liệu Snowden (tiếng Anh)
Bài viết phân tích chi tiết các tài liệu mà Snowden rò rỉ năm 2013. Phần đầu của bài viết phân tích việc thu thập tình báo đối với Tập đoàn Công nghiệp Phương Bắc. Khả năng giám sát của Mỹ thực sự gây kinh ngạc.
3、Từ văn bản đến token (tiếng Anh)
Một bài viết phổ biến kiến thức, giới thiệu cách các công cụ tìm kiếm chuyển đổi văn bản truy vấn thành các token được chuẩn hóa.
4、Cách thực tế để dùng mô hình lớn xây dựng công cụ HTML (tiếng Anh)
Bài viết dài của lập trình viên nổi tiếng Simon Willison tóm tắt kinh nghiệm sử dụng các mô hình lớn để tạo ra các ứng dụng web.
5、Thời kỳ trăng mật với GraphQL đã kết thúc (tiếng Anh)
Tác giả cho rằng vấn đề mà GraphQL giải quyết thực ra hẹp hơn nhiều so với mọi người tưởng tượng. Chúng ta hoàn toàn có thể dùng cách khác để xử lý, và công nghệ này rốt cuộc thường mang lại nhiều rắc rối hơn là lợi ích.
6、Giải thích về git add -p (tiếng Anh)
Bài viết giới thiệu lệnh git add -p. Nó sẽ hiển thị một giao diện tương tác để người dùng xác nhận từng thay đổi trong mỗi tệp trước khi đưa vào khu vực tạm thời (staging area).
Công cụ
1、Cosmic
Tuần trước, phiên bản Cosmic 1.0 chính thức ra mắt. Đây là một môi trường máy tính Linux hoàn toàn mới, vừa đẹp mắt vừa mạnh mẽ, mang đến cho người dùng một sự lựa chọn khác bên cạnh Gnome và KDE.
2、Keyden
Bộ xác thực hai yếu tố TOTP mã nguồn mở cho thanh menu trên macOS. Khóa bí mật được mã hóa và lưu trữ trong macOS Keychain. (@tasselx đóng góp)
3、WeMD
Trình soạn thảo Markdown mã nguồn mở cho tài khoản chính thức WeChat. (@tenngoxars đóng góp)
Website đọc văn bản hỗ trợ nhiều ngôn ngữ và có tính năng ghi âm. (@Keldon-Pro đóng góp)
5、shift
Trình soạn thảo mã nguồn trực tuyến dựa trên WebAssembly, cho phép chạy trực tiếp các ngôn ngữ như Python, Lua, Ruby ngay trên trình duyệt. (@hubenchang0515 đóng góp)
6、EasyImg
Dịch vụ lưu trữ ảnh cá nhân (image hosting) xây dựng trên Nuxt 4 với hệ thống quản trị phong phú. (@chaos-zhu đóng góp)
Dịch vụ đẩy thông báo WeChat phát triển bằng Go, cung cấp một giao diện API đơn giản. Mã nguồn mở, hạn mức 100.000 lần đẩy mỗi ngày, đủ cho nhu cầu cá nhân. (@hezhizheng đóng góp)
Bộ khởi chạy ứng dụng cho Windows, hỗ trợ khớp mờ bằng bính âm, phát triển dựa trên Rust, Tauri và Vue.js. (@ghost-him đóng góp)
9、MrRSS
Trình đọc RSS đa nền tảng mã nguồn mở, hỗ trợ tự động dịch, tự động tóm tắt và khám phá các nguồn tin mới. (@ch3ny4ng đóng góp)
10、PVE Touch
Giao diện quản lý Proxmox VE tối ưu cho thiết bị di động, giúp quản lý máy ảo dễ dàng qua điện thoại. (@hanxi đóng góp)
Liên quan đến AI
1、Disco
Trình duyệt AI thử nghiệm từ Google Labs, hoàn toàn bỏ qua bước tìm kiếm trên web. Hiện đang cần đăng ký vào hàng đợi.
2、Flowers
Tiện ích trợ lý AI mã nguồn mở cho trình duyệt, cung cấp các tính năng như dịch trang web, hỏi đáp và ghi chú. (@snailfrying đóng góp)
Nền tảng kiểm thử mã nguồn mã nguồn mở, sử dụng các Agent để dò tìm lỗ hổng và tự động xác thực PoC trong môi trường sandbox. Hỗ trợ triển khai mô hình riêng qua ollama, giúp mã nguồn không lọt ra ngoài mạng nội bộ. (@lintsinghua đóng góp)
Tài nguyên
Website này dùng hình ảnh để so sánh kích thước của các thực thể sống, từ DNA cho tới cá voi xanh.
2、Tự viết trình biên dịch C (Build Your Own Lisp)
Cuốn sách điện tử tiếng Anh miễn phí dành cho người mới bắt đầu, hướng dẫn cách dùng ngôn ngữ C để viết trình biên dịch cho ngôn ngữ Lisp.
Một website tạo âm thanh nền, cho phép bạn bật tắt các hiệu ứng khác nhau và điều chỉnh âm lượng của chúng.
Hình ảnh
1、Dùng 13 hình tròn để vẽ động vật
Một nghệ sĩ đã sử dụng đúng 13 hình tròn để vẽ ra các loài động vật khác nhau.
Con cú
Con thỏ
Con khỉ
Trích dẫn
1、Claude Opus 4.5 là mô hình đầu tiên khiến tôi thực sự lo mất việc
Claude Opus 4.5 thực sự khác biệt hoàn toàn với các mô hình khác. Những ai chưa dùng sẽ không thể tưởng tượng được điều gì sẽ xảy ra trong hai, ba năm tới. Năm sau có lẽ sẽ là bước ngoặt cuối cùng.
Tôi không biết mình nên thích nghi thế nào tiếp theo. Dĩ nhiên, tôi có thể ngồi cả ngày xem Opus làm việc cho mình, thỉnh thoảng can thiệp khi có lỗi nhỏ. Nhưng rồi một ngày nào đó ngay cả việc can thiệp cũng chẳng cần thiết nữa thì sao?
Vấn đề lập trình cơ bản đã được giải quyết, tiếp theo sẽ là những thứ như thiết kế hệ thống hay bảo mật. Tôi ước tính chỉ qua hai, ba phiên bản nữa, 80% nhân lực kỹ thuật sẽ trở nên thừa thãi. Các công ty có thể cần chút thời gian để thích nghi, nhưng chắc chắn họ sẽ tìm mọi cách tống khứ chúng ta đi càng nhanh càng tốt.
Mặc dù tôi rất thích công nghệ AI này, nhưng cứ nghĩ về việc tất cả sẽ đi tới đâu, tôi lại thấy buồn.
(Bài viết trích từ bài diễn văn của Richard Feynman vào tháng 6 năm 1963 tại Hội nghị Giáo dục Vật lý châu Mỹ tổ chức ở Rio de Janeiro. Feynman là giáo sư vật lý lý thuyết tại Viện Công nghệ California.)
Có năm lý do chúng ta nên giảng dạy vật lý.
(1) Vật lý là một môn khoa học cơ bản, được ứng dụng trong mọi lĩnh vực kỹ thuật như kỹ thuật công trình, hóa học và sinh học.
Vật lý là môn khoa học nghiên cứu tự nhiên, hay nói cách khác là nhận thức tự nhiên. Nó cho chúng ta biết vạn vật vận hành như thế nào, cũng như mọi thiết bị mà con người đã, đang và sẽ phát minh ra hoạt động ra sao. Vì vậy, người hiểu vật lý sẽ rất hữu ích khi giải quyết các vấn đề kỹ thuật phát sinh trong ngành của mình.
(2) Vật lý dạy bạn cách tự tay thực hiện mọi việc. Nó dạy các kỹ năng thao tác sự vật, kỹ năng đo lường và tính toán. Những kỹ năng này có phạm vi ứng dụng rộng lớn hơn nhiều so với một lĩnh vực nghiên cứu cụ thể.
(3) Vật lý là một môn khoa học mang lại niềm vui lớn lao cho nhiều người.
Nền giáo dục khoa học đào tạo ra những nhà khoa học không chỉ đóng góp cho sự phát triển công nghiệp và tri thức, mà còn tham gia vào chuyến phiêu lưu vĩ đại của thời đại chúng ta, từ đó gặt hái được những niềm vui to lớn.
Ngay cả khi một người không trở thành nhà khoa học chuyên nghiệp, việc nghiên cứu tự nhiên cũng giúp họ chiêm ngưỡng sự kỳ diệu và vẻ đẹp của nó. Sự hiểu biết về tự nhiên này mang lại cảm giác ổn định và thực tế, giúp xua tan nhiều nỗi sợ hãi và mê tín.
(4) Vật lý dạy người ta cách nhận thức sự vật, giúp bạn biết đặt câu hỏi về nhiều vấn đề. Giá trị của việc đặt câu hỏi và tư duy tự do là điều hiển nhiên không chỉ cho sự phát triển khoa học mà còn cho mọi lĩnh vực khác.
Khoa học dạy chúng ta cách nhận biết sự vật, cái gì là chưa biết, sự vật được nhận thức đến mức độ nào, cách xử lý sự hoài nghi và bất định, quy tắc của bằng chứng là gì, cách suy nghĩ để đưa ra phán đoán, cách phân biệt chân lý với sự lừa dối. Đây chắc chắn là những thu hoạch quan trọng từ việc dạy khoa học, đặc biệt là dạy vật lý.
(5) Trong quá trình học khoa học, bạn sẽ học được cách thử và sai, nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo và tự do khám phá. Giá trị của tinh thần này vượt xa phạm vi bản thân khoa học.
Người ta sẽ học được cách tự hỏi: “Có phương pháp nào tốt hơn không?”. Chúng ta phải nghĩ ra những kỹ thuật hoặc phương pháp mới để cải tiến công nghệ này. Kiểu tư duy này là nguồn gốc của nhiều ý tưởng, phát minh sáng tạo và mọi sự tiến bộ của nhân loại.
Ý kiến
Tại sao chúng ta có hai lỗ mũi thay vì một cái lỗ lớn?
Bởi vì phổi cần không khí liên tục, hai lỗ mũi có thể làm việc luân phiên để một bên được nghỉ ngơi.
— Tạp chí Popular Science (Mỹ)
Tòa soạn tuyển tôi vào làm biên tập viên. Tôi cứ tưởng là để viết bài, hóa ra họ trả lương cực thấp để tôi chỉnh sửa các bản thảo do AI tạo ra với lý do “phần lớn công việc đã hoàn thành rồi”.
Điều này khiến tôi bị sốc. Tôi từng thấy mình có giá trị, được coi trọng và đầy hy vọng vào tương lai, khát khao một sự nghiệp rực rỡ, nhưng giờ đây chỉ có thể đi sửa những dòng chữ của máy móc.
Ngành SaaS sẽ bị thu hẹp, đặc biệt là những dịch vụ SaaS có tính năng đơn giản. Bởi vì các doanh nghiệp giờ đây có thể dùng AI để nhanh chóng tạo ra các dịch vụ nội bộ.
— “AI đang ăn tươi nuốt sống SaaS”
Tôi nhận thấy tiếng Trung không thích nói trực tiếp là True, mà có xu hướng nói là !False. Ví dụ, tiếng Anh nói “rất tốt”, tiếng Trung nói “không tồi”, tiếng Anh nói “đúng vậy”, tiếng Trung nói “không sai”, tiếng Anh nói “bình thường”, tiếng Trung nói “không vấn đề”.
Tiếng Trung thích dùng phủ định kép “từ phủ định + từ phủ định”. Cách diễn đạt này làm tăng tính mờ nhạt (nói nước đôi) và sự linh hoạt (mơ hồ), tạo ra không gian để lùi bước, tránh việc trả lời khẳng định dẫn đến thái độ rõ ràng, phân loại nhanh chóng hay lập trường dứt khoát.
— “Tại sao tiếng Trung từ chối nói true”
(Hết)