Khi người giao hàng trở thành một phần của AI
Khi người giao hàng trở thành một phần của AI
Đây là nơi ghi lại những nội dung công nghệ đáng chia sẻ hàng tuần, xuất bản vào mỗi thứ Sáu.
Tạp chí này là nguồn mở, rất hoan nghênh các bạn đóng góp nội dung. Ngoài ra còn có dịch vụ “Ai đang tuyển dụng”, nơi đăng tải thông tin tuyển dụng lập trình viên. Để hợp tác, vui lòng liên hệ qua email (yifeng.ruan@gmail.com).
Ảnh bìa
Tác phẩm nghệ thuật mang tên “Bánh lái” bên bờ sông Hoàng Phố, Thượng Hải. Đây vốn là di tích của một xưởng đóng tàu cũ với một bức tường chắn lũ. Để thu hút mọi người bước lên và phù hợp với chủ đề đóng tàu, người ta đã thiết kế nên công trình này. (via)
Khi người giao hàng trở thành một phần của AI
Gần đây tại Mỹ có một tin tức về xe tự lái đang gây xôn xao dư luận.
Waymo, một công ty xe tự hành, hiện đã vận hành dịch vụ taxi tại nhiều thành phố lớn của Mỹ.
Nỗi trăn trở lớn nhất của họ là sau khi hành khách xuống xe, đôi khi họ quên đóng cửa hoặc cốp, khiến chiếc xe không thể tiếp tục di chuyển.
Điều kỳ lạ là một công ty công nghệ cao như vậy lại chưa phát triển tính năng đóng cửa từ xa. Thay vào đó, họ tìm ra một giải pháp khá… thủ công.
Họ đặt lệnh trên ứng dụng giao đồ ăn, trả tiền để các shipper chạy đến hiện trường chỉ để đóng giúp cái cửa xe.
Một anh chàng giao hàng đã bắt gặp đơn hàng kỳ quặc này: giá 6,25 USD, yêu cầu di chuyển đến một địa điểm cách đó 1km, tìm một chiếc xe Waymo và đóng cửa nó lại. Sau khi hoàn thành, anh còn nhận thêm 5 USD tiền thưởng.
Anh thấy thú vị nên đã chụp màn hình lại và đăng lên mạng, lập tức biến nó thành một bản tin sốt dẻo.
Điểm mấu chốt ở đây không phải là việc đi đóng cửa xe kiếm tiền, mà là phần mềm đang điều động sức lao động con người để hoàn thiện một quy trình tự động hóa.
Từ trước đến nay, phần mềm chỉ có thể điều khiển máy tính. Nhưng bỗng chốc, nó có thể điều động cả con người. Khi máy tính không thể thực hiện một khâu nào đó, nó tự động tìm người để làm thay. Đó mới chính là tin tức thực sự.
Điều này thành công được là nhờ đội ngũ shipper vốn dĩ đã là những người “có sẵn API”. Họ đã kết nối vào hệ thống phần mềm, trở thành một phần của nguồn lực tự động hóa mà chương trình có thể gọi thông qua các giao diện lập trình.
Nếu suy nghĩ kỹ, bạn sẽ nhận ra trong kỷ nguyên AI và robot, nghề giao hàng có một giá trị đặc biệt và đầy tiềm năng. Vai trò của họ không chỉ đơn thuần là đưa đồ ăn, mà có thể nâng cấp thành nguồn lao động được điều khiển từ xa qua các câu lệnh, là một mắt xích trong quy trình “Máy + Người”.
Một khi mô hình AI kết hợp với sức lao động của con người, tầm ảnh hưởng của nó sẽ mở rộng ghê gớm. Nếu hiện tại OpenClaw chỉ có thể thao tác trên máy tính, thì các trợ lý AI tương lai sẽ trở thành công cụ điều phối lao động.
Hãy tưởng tượng, khi tôi muốn sửa một căn nhà, AI sẽ lập bản vẽ thiết kế, sau đó tự động phân bổ các nhiệm vụ nhỏ lên mạng: thợ điện nhận việc, người giám sát đến nghiệm thu, AI tự động thanh toán và chuyển sang khâu tiếp theo của thợ nề, thợ mộc… cho đến khi hoàn tất.
Lúc đó, bạn chỉ cần nhập yêu cầu “Tôi muốn sửa nhà”, và cả ngôi nhà sẽ được AI hoàn thiện theo đúng nghĩa đen. Các nền tảng AI sẽ biến thành sàn giao dịch lao động. Bạn tìm việc qua AI, làm xong và nhận thù lao.
Nói tóm lại, một khi sức lao động con người kết nối vào AI và bị nó điều phối, AI sẽ không còn là một cuộc cách mạng máy tính đơn thuần. Cả nền kinh tế và xã hội sẽ được cấu trúc lại xoay quanh nó.
[Phần mềm tuần này] PinMe: Dịch vụ lưu trữ phi tập trung
Liên kết có thể bị xóa, trang web có thể đóng cửa, tên miền có thể biến mất. Làm sao để nội dung được lưu trữ vĩnh viễn trên internet?
Giải pháp hiện nay là IPFS (InterPlanetary File System), một giao thức chia sẻ nội dung giữa các nút mạng phi tập trung, nơi địa chỉ web chính là mã băm (hash) của nội dung đó. Vì thế, nội dung đã đưa lên IPFS thì không thể sửa đổi (vì sửa là mã băm sẽ đổi) và cũng không thể xóa bỏ hoàn toàn nếu vẫn còn các nút mạng lưu giữ nó.
PinMe là một công cụ lưu trữ IPFS như vậy.
Bạn có thể dùng nó để tải bất kỳ tệp tin nào lên IPFS. Một trang web tĩnh khi đã lên đây thì về lý thuyết là có thể truy cập vĩnh viễn, không ai (kể cả bạn) có thể xóa hay đóng nó lại.
PinMe sẽ cấp một tên miền ENS trỏ đến nội dung đã tải lên. Tên miền này được ghi vào blockchain Ethereum, nên nó cũng sẽ không bao giờ mất đi. Dung lượng miễn phí là 1GB, nếu cần nhiều hơn hoặc dùng tên miền tùy chỉnh thì bạn phải trả phí.
Bạn có thể tải tệp qua giao diện web hoặc sử dụng công cụ dòng lệnh của họ. Công cụ này đã nhận được hơn 2.800 sao trên GitHub. Nếu muốn lưu trữ thứ gì đó mãi mãi, bạn hãy thử xem.
Tin công nghệ
Liệu dây dẫn càng đắt tiền thì âm thanh nghe càng hay? Một người đam mê âm thanh tại Mỹ đã làm thí nghiệm so sánh giữa dây đồng chuyên dụng, một quả chuối và… bùn ướt.
Kết quả là những người tham gia nghe thử chẳng thể nhận ra sự khác biệt nào.
Thật đáng kinh ngạc. Người ta thường nghĩ chuối và bùn không phải là vật dẫn điện tốt, nhưng thí nghiệm này cho thấy chúng chỉ có điện trở cao hơn một chút, làm giảm cường độ tín hiệu chứ không hề gây ra biến dạng âm thanh đáng kể.
COBOL là ngôn ngữ lập trình của thế kỷ trước và giờ chẳng mấy ai còn dùng. Nhưng nhiều hệ thống quan trọng của các tập đoàn lớn tại Mỹ vẫn chạy bằng COBOL và do IBM bảo trì với chi phí cực kỳ đắt đỏ.
Mới đây, Anthropic đã công bố bài viết khẳng định mô hình Claude của họ có thể tự động phân tích và chuyển đổi mã COBOL sang các ngôn ngữ hiện đại. Tin tức này ngay lập tức khiến cổ phiếu IBM sụt giảm.
Nếu AI có thể bảo trì COBOL, liệu có phải mọi hệ thống “di sản” từ nay về sau sẽ không còn là nỗi ám ảnh cho các lập trình viên khi phải tiếp quản các dự án cũ?
Theo luật pháp Mỹ, chỉ những thành quả trí tuệ của con người mới được bảo hộ bản quyền, còn kết quả do AI tạo ra thì không. Điều này có nghĩa là mã nguồn do AI viết ra về mặt pháp lý là không có bản quyền và bất kỳ ai cũng có thể tự do sử dụng.
Các dự án AI trên GitHub hiện nay thực tế đều rơi vào tình trạng này. Ngay cả khi có đính kèm giấy phép hay tuyên bố bản quyền thì chúng cũng có thể vô hiệu trước luật pháp Mỹ. Trừ khi tác giả chứng minh được rõ ràng phần nào là do người viết, phần đó mới được bảo hộ.
Đại học Kyoto (Nhật Bản) vừa ra mắt robot nhà sư sử dụng phần cứng của Unitree và phần mềm là ChatGPT được huấn luyện qua kinh Phật.
Robot có thể đi lại chậm rãi, chắp tay hành lễ và đàm đạo về triết lý Phật giáo để an ủi tinh thần hoặc giải đáp các thắc mắc trong cuộc sống. Thậm chí nó còn có thể thực hiện các nghi lễ đơn giản.
Đại học Kyoto cho biết robot này có thể hỗ trợ hoặc thay thế con người trong các nghi lễ tôn giáo, giải quyết vấn đề thiếu hụt tu sĩ do tình trạng già hóa dân số tại Nhật Bản. Dự kiến phiên bản thương mại sẽ ra mắt vào năm 2027.
Bài viết
- Nên từ bỏ SWE-bench Verified (Tiếng Anh)
OpenAI cho rằng SWE-bench Verified – tiêu chuẩn đánh giá khả năng lập trình của AI phổ biến nhất hiện nay – đã bộc lộ những khiếm khuyết khó khắc phục và không còn chính xác. Họ đề xuất chuyển sang dùng SWE-Bench Pro của ScaleAI.
- Tệp tin .plan (Tiếng Anh)
Tác giả cho rằng một tệp văn bản thuần túy mang tên .plan là hệ thống quản lý công việc tốt nhất. Bạn có thể lưu nó trên đám mây và truy cập, chỉnh sửa mọi lúc mọi nơi bằng bất kỳ thiết bị nào.
- Cái chết của cá voi (Whale Fall) (Tiếng Anh)
Khi một con cá voi chết đi, xác nó rơi xuống đáy biển và nuôi dưỡng cả một hệ sinh thái. Bài viết dùng hình ảnh này để minh chứng rằng khi một dự án lớn kết thúc, nó không thực sự biến mất mà sẽ hóa thân thành vô số dự án nhỏ tiếp tục nảy nở.
- 40 dòng code để hiện thực hóa OCR không máy chủ (Tiếng Anh)
Hướng dẫn cách dùng Cloud Functions để gọi mô hình DeepSeek OCR, giúp chuyển đổi các bài báo toán học từ PDF sang Markdown một cách nhanh chóng.
- Kết nối hai bộ định tuyến để chuyển vùng Wi-Fi liền mạch (Tiếng Trung)
Cách thiết lập hai router không hỗ trợ Mesh thành một mạng cục bộ duy nhất, giúp thiết bị của bạn có thể chuyển đổi sóng Wi-Fi mượt mà khi di chuyển trong nhà.
- Cách thực hiện ẩn phần tử trên web mới nhất (Tiếng Anh)
Kỹ thuật ẩn phần tử sao cho người dùng không nhìn thấy nhưng các trình đọc màn hình vẫn có thể nhận diện được.
- Pi – Động cơ đằng sau OpenClaw (Tiếng Anh)
Sự nổi tiếng của OpenClaw cũng khiến động cơ nền tảng của nó là Pi nhận được nhiều sự chú ý. Đây là một trợ lý lập trình nhẹ nhàng tương tự như Claude Code.
Công cụ
Bộ thư viện thành phần UI ngữ nghĩa siêu tối giản bằng HTML + CSS và một chút JS.
Thư viện JS dùng để phân tích các luồng (stream) dữ liệu JSON, thay thế cho JSON.parse() vốn không hỗ trợ chế độ stream.
Ứng dụng quản lý dấu trang (bookmark) cho macOS, có khả năng tự động “hút” vào cạnh của cửa sổ trình duyệt.
Công cụ quản lý các dịch vụ Systemd qua giao diện dòng lệnh trực quan.
Ứng dụng xem thời tiết ngay trong terminal với các hình ảnh động sinh động.
Phần mềm quay màn hình nguồn mở chuyên dùng để làm video hướng dẫn sản phẩm.
Một ứng dụng web cho phép nhập liệu bằng cách thực hiện các thủ ấn (hand signs) trong Naruto qua camera.
Hệ điều hành đám mây chạy trên trình duyệt mà bạn có thể tự triển khai.
Ứng dụng hỗ trợ giảng dạy, giúp hiển thị các thao tác chuột và bàn phím ngay trên màn hình.
Công cụ truy vấn SQL đa nền tảng, hỗ trợ AI để tạo câu lệnh truy vấn và phân tích dữ liệu.
AI
Một môi trường lập trình (IDE) tích hợp AI nguồn mở, tương tự như Cursor.
Dịch vụ chạy tại chỗ giúp Xcode có thể gọi các dịch vụ AI bên thứ ba.
Chuyển đổi các tài liệu OpenAPI lớn thành cấu trúc Skills tải theo yêu cầu, giúp giảm tiêu thụ Token và hạn chế tình trạng AI “ảo tưởng”.
Ứng dụng di động sử dụng AI để tóm tắt các dự án đang thịnh hành trên GitHub.
Dự án Python giúp thu thập tin tức từ nhiều nguồn tùy chỉnh, lọc và tóm tắt thành một bản tin hàng ngày.
Trình tạo hồ sơ (resume) thông minh với hơn 50 mẫu chuyên nghiệp và hỗ trợ AI để tối ưu hóa nội dung.
Tài nguyên
Kho lưu trữ khổng lồ với hơn 180.000 trò chơi web và 30.000 hoạt ảnh cũ.
Bộ hướng dẫn sử dụng Claude Code bằng tiếng Trung với 10 chương đầy đủ.
Xem những khu vực nào trên Trái Đất sẽ bị nhấn chìm khi mực nước biển dâng cao theo từng cấp độ.
Trang web mô phỏng mạch điện trên bảng cắm (breadboard) một cách trực quan.
Hình ảnh
Năm 1990, Tim Berners-Lee đã phát minh ra WWW. Hiện tại, bạn có thể trải nghiệm lại trình duyệt đầu tiên này ngay trên trang web của CERN.
Và đây là trang web đầu tiên trên thế giới.
Góc làm việc của lập trình viên thường có từ một đến vài màn hình.
Đây là tổng kết về các cách bố trí màn hình phổ biến, bạn thuộc kiểu nào?
Điểm tin
Năm 1973, một kỹ sư của NASA khi đạp xe đi làm đã bị luồng khí từ một chiếc xe tải lớn lướt qua đẩy văng vào lề đường. Điều đó khiến ông nhận ra sức cản không khí của những chiếc xe này lớn khủng khiếp thế nào.
Ông cùng các đồng nghiệp đã mượn một chiếc xe Ford cũ để làm thí nghiệm. Họ thử bo tròn các góc nhọn ở đầu xe và che chắn phần gầm xe.
Kết quả là sức cản giảm tới hơn 50% sau khi bo tròn các cạnh và giảm thêm 7% khi bịt kín gầm, giúp tiết kiệm từ 15% đến 25% nhiên liệu khi chạy trên cao tốc.
Nguyên mẫu mà họ cải tiến thời đó trông rất giống với chiếc Semi mà Tesla ra mắt năm 2017.
Phát ngôn
Vườn ươm khởi nghiệp lớn nhất nước Mỹ YC giờ đây hầu như chỉ đầu tư vào AI, với 88% danh mục đầu tư mới nhất thuộc lĩnh vực này. Điều này đi ngược lại với tư duy “lội ngược dòng” mà họ từng cổ xúy, thay vào đó là xu hướng theo đuổi trào lưu một cách an toàn.
— 《YC dành cho những kẻ hèn nhát?》
Chúng ta nên giúp các cửa hàng vật lý tồn tại. Sự hiện diện của chúng giúp khu phố trở nên sinh động và đáng sống hơn.
— 《Ngành bán lẻ nâng tầm giá trị đất đai》
Nếu AI thống trị mọi thứ, những thứ không thể định lượng được bằng AI sẽ không còn là độc bản nữa mà cuối cùng sẽ bị đào thải.
— Ben Thompson
Các doanh nghiệp Mỹ làm rất tốt một việc: họ không lãng phí thời gian vào những thứ mình không giỏi, mà thay vào đó là dồn toàn lực cho những lĩnh vực thế mạnh. Họ chỉ quan tâm đến việc tối đa hóa lợi nhuận thay vì tối thiểu hóa chi phí.
— Ben Thompson
Sáng tạo đòi hỏi bạn phải có lòng can đảm để từ bỏ sự chắc chắn.
— Erich Fromm
Nhìn lại các năm trước
Token là gì (#339)
Sự bao dung đến từ đâu (#289)
Hai kiểu người sẽ gia tăng trong tương lai (#239)
Ngành tiếp theo sẽ rơi vào vòng xoáy cạnh tranh khốc liệt (#189)
(Hết)