Đáng để quan sát Palantir

Ảnh bìa

Tại một nhà máy ở Hồ Nam, các công nhân đang chế tạo khuôn cho cánh tuabin gió dài tới 107 mét. (geosteinmetz@instagram)

Đáng để quan sát Palantir

Palantir là một cái tên khá đặc biệt trong làng công nghệ Mỹ.

Dù không quá nổi tiếng tại Việt Nam hay Trung Quốc, nhưng tại Mỹ, Palantir là một “gã khổng lồ” thực sự. Trong hai năm qua, giá cổ phiếu của họ đã tăng hơn mười lần, đưa giá trị vốn hóa thị trường lên hơn 400 tỷ USD — lọt vào top 30 công ty lớn nhất thế giới, vượt qua cả Samsung.

Palantir mang một tư tưởng cực kỳ rõ rệt. Họ tự nhận sứ mệnh của mình là “ngăn chặn sự suy tàn của phương Tây”, sử dụng công nghệ cao để củng cố các thiết chế dân chủ và hỗ trợ Mỹ cùng các đồng minh. Doanh thu của họ chủ yếu đến từ các hợp đồng với chính phủ và quân đội Mỹ, từ việc tư vấn cho đến phát triển phần mềm nhằm nâng cao năng lực quân sự.

Chẳng hạn, họ giúp quân đội Mỹ nhận diện bom ven đường ở Afghanistan, hỗ trợ cơ quan di trú phát hiện người nhập cư bất hợp pháp, hay tham gia vào các chiến dịch quân sự của Israel. Thậm chí có lời đồn rằng việc tìm ra nơi ẩn náu của Bin Laden cũng có công của Palantir. Họ chưa bao giờ xác nhận hay phủ nhận những thông tin này.

Tuần trước, tôi đọc được bài viết hồi ức của một cựu nhân viên Palantir. Những gì anh ta tiết lộ về văn hóa nội bộ công ty thực sự rất thú vị và khác biệt. Tôi nghĩ đây là một công ty rất đáng để chúng ta quan tâm.

1. Nơi dành cho những “kẻ lập dị”

Nếu bạn muốn làm việc trong những ngành then chốt như y tế, hàng không vũ trụ hay an ninh nhưng vẫn muốn giữ văn hóa làm việc kiểu Thung lũng Silicon, Palantir gần như là lựa chọn duy nhất. Công ty này đầy rẫy những con người kỳ quặc. Một nhân viên thậm chí còn đặt máy hút CO2 trong phòng làm việc và nhai đá liên tục khi trò chuyện vì tin rằng điều đó giúp tăng cường khả năng nhận thức.

2. CEO là một Tiến sĩ Triết học

Alex Karp, CEO của Palantir, có phong cách tuyển dụng rất riêng. Ông thích phỏng vấn ứng viên mà không xem qua bất kỳ tài liệu nào trước đó để tránh định kiến. Ông không quan trọng kinh nghiệm mà quan sát cách ứng viên phân tích vấn đề từ nhiều góc độ. Các câu hỏi đôi khi chẳng liên quan gì đến phần mềm, ví dụ như thảo luận về triết gia Wittgenstein suốt một giờ đồng hồ.

3. “Nhúng mình” vào thực tế

Palantir yêu cầu nhân viên dành 3-4 ngày mỗi tuần làm việc trực tiếp tại văn phòng của khách hàng. Mục tiêu là nắm bắt tường tận quy trình nghiệp vụ của những ngành công nghiệp phức tạp nhất, từ đó thiết kế ra phần mềm thực sự giải quyết được vấn đề. Một kỹ sư có thể phải chuyển đến Pháp cả năm trời để làm việc trong nhà máy của Airbus.

4. Văn hóa “không chức danh”

Ở Palantir, gần như tất cả mọi người đều có chung chức danh là “Kỹ sư dự án”. Công ty tin rằng các chức danh sẽ tạo ra tâm lý tranh giành quyền lực và phá vỡ sự đoàn kết. Vì ai cũng như ai, nên không có hệ thống cấp bậc cứng nhắc. Bạn hoàn toàn có thể phớt lờ ý kiến của cấp trên nếu bạn tin rằng mình đang làm điều đúng đắn. Những người dám làm vậy và tạo ra đột phá thường được coi là hình mẫu lý tưởng tại đây.

Tất nhiên, cái giá của việc thiếu chức danh là đôi khi công ty mang lại cảm giác thiếu chiến lược rõ ràng. Nó giống như một đĩa nuôi cấy vi khuẩn, nơi những bộ não thông minh tự xây dựng vương quốc nhỏ của mình và phát triển theo những hướng ngẫu nhiên. Nhưng chính điều đó lại tạo ra sức sáng tạo khủng khiếp.

AI lập trình còn thiếu gì?

Bạn có bao giờ cảm thấy các trợ lý lập trình AI hiện nay thiếu một cái gì đó không? Chúng có cài đặt hệ thống, nhưng lại thiếu một “quản trị nền” (admin dashboard) để theo dõi thống kê và mức độ sử dụng.

Dự án mã nguồn mở MonkeyCode ra đời để giải quyết vấn đề này.

Nó có phần máy chủ độc lập, có thể triển khai riêng tư (private deployment) và hỗ trợ sử dụng ngoại tuyến hoàn toàn. Với MonkeyCode, mọi thao tác AI đều đi qua máy chủ, giúp công ty dễ dàng kiểm soát và thống kê cách nhân viên sử dụng AI, đồng thời thực hiện quét an ninh mã nguồn.

Tin tức công nghệ

1. Mercedes-Benz thông báo sẽ tích hợp sẵn phần mềm họp trực tuyến Microsoft Teams lên hệ thống máy tính của xe. Bạn có thể vừa lái xe vừa tham gia cuộc họp qua camera hành trình. Để đảm bảo an toàn, bạn sẽ không nhìn thấy hình ảnh đối phương trên màn hình xe mà chỉ có thể nghe và nói. Tôi tự hỏi, nếu vậy thì dùng điện thoại mở Teams cho nhanh, việc gì phải tích hợp vào xe cho phức tạp?

2. FDA Mỹ vừa phê duyệt loại vắc-xin phòng HIV đầu tiên trên thế giới. Chỉ cần tiêm hai lần mỗi năm, người dùng có thể tránh được nguy cơ lây nhiễm. Một căn bệnh từng là “án tử” giờ đây dường như đã được giải quyết.

3. Sau chế độ suy luận, OpenAI tiếp tục tung ra “chế độ học tập”. Người dùng chỉ cần nhập chủ đề muốn tìm hiểu, AI sẽ phân rã kiến thức và dạy cho bạn từng bước một. Cùng lúc đó, công cụ NotebookLM của Google cũng ra mắt tính năng tạo video giáo khoa từ sách vở. Những giáo viên chỉ biết đọc theo giáo án có lẽ sẽ sớm bị AI thay thế.

4. Ấn Độ đã vươn lên trở thành nhà cung cấp điện thoại lớn nhất cho Mỹ, chiếm 44% thị phần trong quý 2 năm nay. Tiếp sau là Việt Nam (30%) và Trung Quốc (25%). Chỉ trong vài năm, Ấn Độ đã làm chủ việc lắp ráp iPhone, cho thấy ngành này thực chất không có rào cản kỹ thuật quá cao mà chủ yếu dựa vào nguồn lao động giá rẻ dồi dào.

5. Bỉ đã lắp đặt các “đèn giao thông thông minh” không cần dùng camera. Hệ thống yêu cầu tài xế cài đặt một ứng dụng chuyên dụng. Dựa trên số lượng ứng dụng đang hoạt động tại các nút giao, hệ thống sẽ tự động điều chỉnh nhịp đèn xanh đỏ để giảm ùn tắc.

Bài viết

1. Thử nghiệm vân tay trình duyệt (Tiếng Anh): Tác giả thử nghiệm khả năng chống theo dõi của Chrome, Firefox và Tor. Kết quả là chỉ có Tor vượt qua được bài kiểm tra ngăn chặn việc tạo dấu vân tay người dùng.

2. Tại sao Java vẫn đáng học trong năm 2025 (Tiếng Anh): Một lập trình viên kỳ cựu giải thích về sự tiến hóa của Java. Ngôn ngữ này không còn cũ kỹ như nhiều người nghĩ mà đã thay đổi mạnh mẽ để thích nghi với thời đại.

3. Hướng dẫn sử dụng uv cho kịch bản Python (Tiếng Anh): Cách dùng công cụ uv cực nhanh để chạy các tệp kịch bản Python dành cho người mới bắt đầu.

4. Giải pháp xử lý tệp đính kèm PDF trong email (Tiếng Anh): Cách tự động hóa việc tải, phân loại và tìm kiếm các hóa đơn, hợp đồng dưới dạng PDF bằng hệ thống Paperless-ngx.

5. Cách tùy chỉnh môi trường Bash (Tiếng Anh): Tác giả chia sẻ cách thiết lập để Bash hiển thị những lời nhắc nhở hữu ích mỗi khi mở terminal.

6. Thuộc tính font-size-adjust trong CSS (Tiếng Anh): Một thuộc tính hữu ích giúp đồng bộ hóa kích thước hiển thị của nhiều phông chữ khác nhau trên cùng một trang web.

Công cụ

1. Kelp: Thư viện thành phần web dựa trên Web Components, cung cấp giải pháp toàn diện cho giao diện trang web.

2. Ethersync: Máy chủ giúp đồng bộ hóa trạng thái làm việc giữa các trình chỉnh sửa mã nguồn như NeoVim, VS Code và Web.

3. Ansible UI: Giao diện web cho Ansible giúp quản lý hàng loạt máy chủ, chạy tác vụ và truyền tệp tin dễ dàng hơn.

4. WebSocket DevTools: Tiện ích Chrome mã nguồn mở chuyên dụng để gỡ lỗi các kết nối WebSocket.

5. PongHub: Nền tảng giám sát dịch vụ mã nguồn mở sử dụng GitHub Actions.

6. TrendRadar: Công cụ tổng hợp tin tức nóng hổi từ các nền tảng lớn tại Trung Quốc qua GitHub Pages.

7. MUSIX: Trình phát nhạc MP3 ngay trong terminal viết bằng Rust.

8. ImageKit: Công cụ dòng lệnh mạnh mẽ để xử lý ảnh hàng loạt viết bằng Rust.
9. Trải nghiệm tần số quét: Ứng dụng web giúp bạn cảm nhận sự khác biệt về độ trễ giao diện giữa các tần số quét màn hình khác nhau.

10. weekly-git-summary: Tự động tạo báo cáo công việc hàng tuần dựa trên lịch sử commit Git.

11. Issue2File: Xuất toàn bộ các issue từ kho lưu trữ GitHub thành các tệp Markdown chỉ với một cú nhấp chuột.

AI

1. LandPPT: Nền tảng tự triển khai giúp chuyển đổi nội dung văn bản thành các bài thuyết trình PPT bằng AI.

2. Cảnh sát CV: Plugin cho Dify giúp AI phân tích và đưa ra các đề xuất sửa đổi cho bản hồ sơ năng lực của bạn.
3. Belin Doc: Trang web dịch thuật tài liệu bằng AI, hỗ trợ giữ nguyên định dạng cho PDF, PPTX, EPUB.

4. Text Well: Công cụ AI trực tuyến dùng để chỉnh sửa và trau chuốt câu từ cho các bài viết.

5. Everything AI Chat: Kết hợp sức mạnh tìm kiếm của Everything trên Windows với khả năng tương tác của AI.

6. AIpex: Tiện ích Chrome giúp sắp xếp các thẻ trình duyệt một cách thông minh bằng AI.

Tài nguyên

1. LangShift.dev: Học một ngôn ngữ lập trình mới bằng cách so sánh trực tiếp với ngôn ngữ bạn đã biết.

2. Trại huấn luyện LaTeX: Khóa học tiếng Trung miễn phí giúp bạn làm chủ cú pháp soạn thảo công thức toán học.

Hình ảnh

1. Lịch sử thiết kế biểu tượng của Apple. Từ những biểu tượng mô phỏng thực tế (skeuomorphism) đến phẳng hóa, và giờ đây là phong cách “thủy tinh lỏng”.

2. Chứng minh công thức đại thức bằng hình học. Công thức cơ bản a^2 – b^2 = (a + b) (a – b) có thể được giải thích một cách trực quan qua các hình khối.

Trích đoạn

Mọi người đang dần ngừng đọc những nội dung trọn vẹn

Tôi thực sự lo ngại rằng việc ứng dụng AI quá rộng rãi sẽ khiến con người không còn thói quen đọc hết một nội dung bất kỳ. Trước đây, các báo cáo dài đã phải chuyển sang dạng slide để người ta chịu liếc mắt qua. Giờ đây với AI, người dùng thậm chí chẳng buồn đọc slide nữa. Họ ném tất cả cho AI và chỉ xem một đoạn tóm tắt ngắn ngủi. Phim ảnh cũng vậy, thay vì dành 2 giờ xem phim, người ta chỉ xem các đoạn highlight 30 giây do AI trích xuất. Tương lai, số người thực sự đọc nguyên tác sẽ ngày càng ít đi, chúng ta chỉ thấy những gì AI muốn chúng ta thấy.

Trích dẫn

1. Học những gì bạn thực sự muốn học là cách nhanh nhất để tiếp thu kiến thức. Làm những gì bạn thực sự muốn làm là cách bền vững nhất để duy trì động lực. Đó là lý do bạn cần rèn luyện ý chí — để có đủ sức mạnh tự chọn lấy mục tiêu và hành động theo nó.

— Dùng AI để phát triển bản thân

2. Với tôi, lập trình không chỉ là một kỹ năng, mà là một cách để khám phá và thỏa mãn trí tò mò. Tôi từng từ bỏ nó vài lần, nhưng cuối cùng luôn quay lại. Lập trình là cách tôi tương tác với thế giới.

— Tại sao tôi theo đuổi lập trình

3. Sớm muộn gì internet cũng sẽ biến thành một “hố rác thông tin” với 99% nội dung do AI tạo ra. Đến lúc đó, các công cụ tìm kiếm sẽ hoàn toàn mất tác dụng.

— GPT có thể là một loại virus thông tin

4. Tôi dấn thân vào ngành phần mềm vì đam mê. Mười năm sau, ngọn lửa đó đã lụi tàn trước những nghi lễ Scrum và những thay đổi yêu cầu sản phẩm vô tận. Giờ đây, tôi chỉ làm xong việc rồi về nhà.

— Độc giả trên Hacker News