Hai cuốn sách “Chiến tranh chip”

Ảnh bìa

Một trạm cứu hỏa tại Trùng Khánh được cải tạo theo phong cách cyberpunk, với những ánh đèn neon là các khẩu hiệu phòng cháy chữa cháy. Sau khi trở nên nổi tiếng trên mạng, phong cách trang trí này hiện đã bị dỡ bỏ. (via)

Hai cuốn sách “Chiến tranh chip”

Cách đây không lâu, khi đang tìm kiếm sách về kiến thức chip, tôi chợt nhớ đến một cuốn sách bán chạy rất nổi tiếng có tên là “Chiến tranh chip” (Chip War).

Nhưng khi tìm kiếm, tôi phát hiện ra có tới hai cuốn sách cùng mang cái tên này.

Một cuốn của tác giả Dư Thịnh (Nhà xuất bản Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung, 2022).

Cuốn còn lại của Chris Miller (Nhà xuất bản Nhân dân Chiết Giang, 2023).

Một cuốn do người Trung Quốc viết, cuốn kia do người Mỹ viết. Tôi đã đọc cả hai và dưới đây là vài cảm nhận nhanh.

Để dễ phân biệt, tôi sẽ gọi cuốn của tác giả Trung Quốc là “bản nội địa” và cuốn của tác giả Mỹ là “bản Mỹ”.

Cả hai đều kể về lịch sử phát triển của ngành công nghiệp bán dẫn. Cảm giác lớn nhất của tôi sau khi đọc xong là: chúng giúp bạn hiểu về lịch sử ngành chip, nhưng không giúp bạn hiểu nhiều về kiến thức kỹ thuật của chip.

Đơn giản vì đây không phải là sách phổ biến khoa học hay sách kỹ thuật, mà là sách về quản trị kinh doanh.

Tôi hơi hối hận vì đã không kiểm tra kỹ nền tảng của các tác giả. Đọc rồi mới thấy, cả hai đều không phải người trong ngành chip, thậm chí không phải dân công nghệ.

Tác giả bản nội địa tốt nghiệp ngành kế toán, sau đó làm việc tại một công ty thực phẩm, cuốn sách trước đó của ông viết về thương mại ngũ cốc và dầu mỏ.

Tác giả bản Mỹ tốt nghiệp ngành chính trị, hiện là giáo sư đại học chuyên nghiên cứu về địa chính trị, cuốn sách trước đó của ông viết về lịch sử Nga.

Dễ hiểu là với nền tảng như vậy, các tác giả sẽ không đi sâu vào phân tích kỹ thuật mà chủ yếu tập trung vào khía cạnh kinh doanh và vận hành.

Thực tế, nội dung bản nội địa, nói một cách thẳng thắn, được tổng hợp hoàn toàn từ các báo cáo tin tức, biên tập thành các câu chuyện mang đậm màu sắc thương trường.

Bản Mỹ thì khá hơn một chút. Tác giả đã phỏng vấn một số nhân vật trong cuộc, có tư liệu sơ cấp, nội dung mạch lạc và mang dáng dấp của một cuốn sách lịch sử kinh doanh hơn.

Dù hơi thất vọng vì thiếu vắng những lời giải thích kỹ thuật chuyên sâu, tôi nghĩ cả hai cuốn sách này vẫn mang lại giá trị cho người đọc.

Có nhiều nội dung tôi đã biết từ trước như sự ra đời của bóng bán dẫn hay cuộc tranh chấp giữa những người phát minh ra mạch tích hợp, nhưng cũng có không ít chuyện bây giờ mới được tường tận.

Bản nội địa có một phần riêng biệt giới thiệu lịch sử chip Trung Quốc với nhiều tư liệu mà tôi chưa từng thấy ở nơi khác: câu chuyện về Giang Thượng Chu, Trương Nhữ Kinh, vụ bê bối “Hanxin” hay quá trình từ Wuhan Xinxin đến Yangtze Memory. Những chi tiết này thực sự mang lại nhiều tác động mạnh mẽ.

Ưu điểm của bản Mỹ, như đã nói, nằm ở tư liệu gốc và cái nhìn bao quát. Sách được viết theo trình tự biên niên sử thông qua các câu chuyện nhân vật, làm rõ mạch phát triển của toàn ngành. Dù chuyên môn của tác giả là chính trị học, nhưng nhìn chung ông viết khá khách quan và trung lập.

Ngoài ra, bản Mỹ thỉnh thoảng có những đoạn giải thích khá hay về các khái niệm kỹ thuật theo cách bình dân. Tôi có trích một đoạn về phân loại chip ở phần Trích đoạn bên dưới để các bạn tham khảo.

Kết luận của tôi là: nếu bạn đơn thuần muốn hiểu lịch sử cơ bản của ngành chip toàn cầu, hãy đọc bản Mỹ. Còn nếu muốn tìm hiểu thêm về lịch sử ngành chip tại Trung Quốc, bản nội địa là một lựa chọn không tồi.

Tin tức công nghệ

1. Thiết kế “thủy tinh lỏng” của Apple từng khiến biểu tượng Finder trong macOS bị đảo ngược trái phải. Sau khi bị người dùng thắc mắc, Apple đã sửa lại trong bản beta tiếp theo.

Trong ảnh trên, bên trái là biểu tượng cũ, ở giữa là bản beta đầu tiên và bên phải là bản beta thứ hai. Biểu tượng mới nhất vẫn dùng chất liệu thủy tinh và trông khá ổn.

2. Một kỹ sư người Bỉ đã viết chương trình cho kính AR giúp nhận diện quảng cáo ven đường trong thời gian thực. Ngay khi phát hiện vùng quảng cáo, kính sẽ phủ lên một lớp màu đỏ để che chắn tầm nhìn. Đây là cách dùng AR sáng tạo nhất mà tôi từng thấy.

3. Một lập trình viên 41 tuổi tại Thâm Quyến đã chọn sống trong xe hơi suốt 3 năm thay vì thuê nhà. Quê anh ở Dương Giang, cách đó 300km. Cuối tuần anh lái xe về thăm vợ con, ngày thường thì ngủ trong xe. Anh cho biết trước đây thuê phòng trọ nhỏ hẹp, môi trường tệ mà tốn tới 2500 tệ một tháng. Bây giờ sống trong xe, bật điều hòa rất thoải mái.

Chi phí đỗ xe một đêm là 6 tệ, việc vệ sinh cá nhân thực hiện tại nhà vệ sinh công cộng trong công viên. Mỗi ngày anh đều đến phòng gym, tắm rửa xong thì lái xe về công viên ngủ. Quần áo bẩn thì để cuối tuần mang về quê giặt.

4. Tesla tuần trước đã giao một chiếc xe cho khách hàng bằng chế độ tự lái hoàn toàn. Chiếc xe từ nhà máy tự chạy đến nhà khách hàng trong 30 phút, bao gồm cả một đoạn đi trên đường cao tốc.

5. Mỹ tuần này đưa vào sử dụng nhà tù “Alcatraz Cá sấu” tại Florida để giam giữ người nhập cư bất hợp pháp. Nhà tù nằm trên đường băng của một sân bay bỏ hoang, bao quanh là đầm lầy nhiệt đới đầy cá sấu. Không cần tường bao vì tù nhân chẳng thể nào vượt ngục qua đám cá sấu đó được.

6. Microsoft chính thức đưa việc sử dụng AI vào tiêu chí đánh giá hiệu suất nhân viên, yêu cầu bắt buộc nhân viên phải sử dụng AI trong công việc.

Bài viết

1. Danh sách nhân tài AI của Meta (Tiếng Anh)

Báo cáo của Wall Street Journal về việc Meta lập danh sách 50 nhân tài AI hàng đầu thế giới để lôi kéo, với tin đồn về mức lương lên tới 100 triệu USD. Qua đó thấy được giá trị của nhân tài AI và cuộc chiến giành giật họ khốc liệt đến mức nào.

2. Những cú pháp mới trong ECMAScript 2025 (Tiếng Anh)

Tiêu chuẩn cú pháp JS bản 2025 đã được phát hành, bài viết liệt kê 8 cú pháp mới được thêm vào trong năm nay.

3. Bài toán cuối cùng môn Toán khối A kỳ thi đại học Giang Tây 2010 (Tiếng Trung)

Một bài toán được coi là khó nhất trong lịch sử các kỳ thi đại học tại Trung Quốc.

4. Gửi dữ liệu qua sóng siêu âm (Tiếng Anh)

Hướng dẫn cách để trình duyệt di động gửi sóng siêu âm và mã hóa dữ liệu vào đó, giúp giao tiếp với các thiết bị khác mà người dùng không hề hay biết.

5. Cuộc đời lập trình viên của tôi (Tiếng Anh)

Một bài viết hồi ký đầy cảm hứng. Tác giả từ một người muốn học khiêu vũ chuyển sang lập trình Python và giờ là nghiên cứu viên về hệ thống phân tán nhờ tự học và nỗ lực.

6. Cách viết trình đọc văn bản bằng JS (Tiếng Anh)

Hướng dẫn dùng API của trình duyệt và công cụ TTS tích hợp để viết một ứng dụng đọc câu đơn giản.

7. Tính năng Sandbox của Cloudflare và Vercel (Tiếng Anh)

Cả hai công ty cùng ra mắt tính năng sandbox để chạy mã JS không đáng tin cậy, ứng dụng chính là thực thi mã do các mô hình ngôn ngữ lớn tạo ra.

Công cụ

1. code-server: Phiên bản máy chủ của VS Code giúp lập trình qua trình duyệt mà không cần cài đặt tại chỗ.

2. OpenFLOW: Công cụ mã nguồn mở để vẽ sơ đồ hạ tầng mạng.

3. Sniffnet: Ứng dụng đa nền tảng giúp giám sát lưu lượng mạng của máy tính.

4. WR.DO: Nền tảng dịch vụ tên miền tự triển khai cho phép tạo tên miền phụ, liên kết rút gọn và địa chỉ email qua API.

5. Pip-Helper: Tiện ích trình duyệt giúp phát video ở chế độ Picture-in-Picture cho các trang web phổ biến.

6. Gwitter: Nền tảng blog cá nhân tự triển khai, lưu trữ dữ liệu trên GitHub issues.

7. Melody Auth: Dịch vụ xác thực danh tính tự triển khai, hỗ trợ mạng xã hội, email, tin nhắn, có thể thay thế Auth0.

8. SVG to 3D: Chuyển đổi tệp SVG phẳng thành mô hình 3D miễn phí.

9. CodeBox: Nền tảng tạo mã QR trực tuyến với nhiều tùy biến.

10. Technitium: Máy chủ DNS gia đình tự triển khai với giao diện web trực quan.

AI

1. GitHub Copilot: Microsoft đã mở mã nguồn tiện ích GitHub Copilot Chat cho VS Code.

2. CAPTCHA-automatic-recognition: Script Greasemonkey giúp tự động nhận diện và điền mã captcha bằng AI.

Tài nguyên

1. Hướng dẫn Rust cho người mới: Học Rust qua việc viết chương trình quản lý Todo qua dòng lệnh.
2. Hướng dẫn tương tác về B-tree (Tiếng Anh): Giải thích cấu trúc dữ liệu B-tree dùng trong cơ sở dữ liệu qua các ví dụ trực quan.

3. River Runner Global: Theo dõi hành trình của một giọt mưa từ bất kỳ điểm nào trên thế giới xem nó sẽ chảy về đâu.

4. Traffic.cv: Công cụ kiểm tra thông tin lưu lượng truy cập trang web miễn phí.

Hình ảnh

1. Văn phòng xAI của Elon Musk.

Nhìn vào đây để thấy giá trị của những nhân sự đang làm việc tại đó.

2. Kỷ niệm 250 năm Bưu điện Mỹ (USPS). Được thành lập từ năm 1775, USPS vừa ra mắt bộ tem đặc biệt mô tả một thị trấn Mỹ qua bốn mùa.

Trích đoạn

Phân loại chip

Trích từ cuốn “Chiến tranh chip”, Chris Miller (Nhà xuất bản Nhân dân Chiết Giang, 2023).

Vào đầu thế kỷ 21, bán dẫn đã được chia thành ba loại lớn.

Loại đầu tiên là chip logic, thực hiện các phép toán logic là chức năng chính. Các bộ xử lý trong điện thoại thông minh, máy tính, máy chủ đều thuộc loại này. Hiệu năng của nó phụ thuộc chủ yếu vào quy trình sản xuất, bóng bán dẫn càng nhỏ thì hiệu năng càng mạnh. Định luật Moore chính là nói về loại chip này.

Loại thứ hai là chip nhớ, dùng để lưu trữ dữ liệu, chia thành DRAM (lưu trữ ngắn hạn) và NAND (lưu trữ dài hạn). Trước đây có hàng chục nhà sản xuất DRAM, nhưng giờ chỉ còn ba ông lớn: Micron, Samsung và SK Hynix. Hai ông lớn sau là của Hàn Quốc, còn Micron dù là công ty Mỹ nhưng phần lớn nhà máy là mua lại và sản xuất chủ yếu ở châu Á. Với NAND, Samsung lớn nhất với 35% thị phần, tiếp sau là SK Hynix, Kioxia (Nhật), Micron và Western Digital (Mỹ).

Loại thứ ba là các loại chip khác, bao gồm chip analog chuyển đổi tín hiệu tương tự sang kỹ thuật số, chip RF giao tiếp với mạng di động, và chip nguồn quản lý cách thiết bị sử dụng điện năng. Chức năng của loại này cơ bản không liên quan đến quy trình sản xuất mà liên quan đến thiết kế, nên định luật Moore không có tác dụng. Khoảng 3/4 các loại chip này vẫn được sản xuất trên quy trình 180nm trở lên. Do không cần bóng bán dẫn nhỏ hơn hay nâng cấp thường xuyên, chi phí sản xuất của chúng thấp hơn nhiều. Hiện nay, nhà sản xuất chip analog lớn nhất là Texas Instruments (TI).

Trích dẫn

1. Ngày 30 tháng 11 năm 2022 là một cột mốc lịch sử, giống như vụ nổ bom nguyên tử đầu tiên. OpenAI tung ra ChatGPT, và từ đó nhân loại không còn dữ liệu mới nào mà không bị “ô nhiễm” bởi AI.

— theregister.com

2. HTTP ban đầu dành cho các luận văn học thuật. Giờ đây nó vận hành cả một nền văn minh.

— MCP: Hệ thống plugin AI tình cờ mang tính phổ quát

3. Sự cô đơn là một vấn đề về kiến trúc. Nhiều tòa nhà hiện nay không khuyến khích mọi người tụ họp. Chúng ta cần những không gian thuận tiện để đi bộ, miễn phí và không thuộc sở hữu của ai. Các đô thị cũ từng có rất nhiều nơi như vậy.

— Cách để bước ra khỏi nhà

4. Vào những năm 1990, một số kỹ sư nhận ra rằng: card đồ họa về bản chất là một thiết bị xử lý song song. Việc dựng hình ảnh trên màn hình là một nhiệm vụ có thể tính toán song song—màu sắc của mỗi pixel có thể được tính độc lập mà không cần quan tâm đến các pixel khác.

— Dư Thịnh, cuốn “Chiến tranh chip”

5. Tôi có cảm giác rằng nếu Mỹ bãi bỏ các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip, chính phủ Trung Quốc sẽ thực hiện các biện pháp kiểm soát nhập khẩu chip để bảo vệ ngành công nghiệp trong nước, nhằm tạo ra một nhà sản xuất chip thực sự có thể cạnh tranh với Nvidia/TSMC/Apple/Google.

— Độc giả trên Hacker News