Của cải đang tập trung vào AI
Mọi thứ liên quan đến AI dạo gần đây đều tăng giá. Cứ nhìn vào thị trường chứng khoán là thấy rõ. RAM, ổ cứng, CPU, máy chủ, hệ thống tản nhiệt chất lỏng, truyền thông quang học, biến áp... giá cổ phiếu đều đi lên.
Của cải đang tập trung vào AI
Ảnh bìa
Bảo tàng Khoa học Hải Nam do văn phòng thiết kế Ma Yansong thực hiện, vừa khai trương vào dịp lễ 1/5 năm nay.
Của cải đang tập trung vào AI
Mọi thứ liên quan đến AI dạo gần đây đều tăng giá.
Cứ nhìn vào thị trường chứng khoán là thấy rõ. RAM, ổ cứng, CPU, máy chủ, hệ thống tản nhiệt chất lỏng, truyền thông quang học, biến áp… giá cổ phiếu đều đi lên. Đó là chưa kể những thứ đã tăng từ trước như chip, mô hình ngôn ngữ lớn, hay năng lực tính toán. Thậm chí giá đồng và nhôm cũng đang leo thang.
Tốc độ tăng trưởng của những mã cổ phiếu này thực sự đáng kinh ngạc. Lấy ví dụ về RAM, hai trong ba nhà sản xuất lớn nhất thế giới nằm ở Hàn Quốc. Chỉ riêng hai công ty này đã kéo chỉ số chứng khoán Hàn Quốc từ 2600 điểm lên 7600 điểm chỉ trong một năm.
Tháng 10 năm 2024, chủ tịch Samsung còn phải xin lỗi vì kết quả kinh doanh mảng bán dẫn không tốt, vậy mà năm nay họ có thể trở thành công ty kiếm tiền giỏi nhất thế giới.
SK Hynix còn gây sốc hơn. Họ có thỏa thuận lao động với công đoàn là sẽ trích 10% lợi nhuận để chia cho nhân viên. Có người tính toán rằng, tính cả bảo vệ, tài xế cho đến lễ tân, mỗi nhân viên năm nay có thể nhận mức thưởng trung bình khoảng 6,1 triệu Nhân dân tệ.
Với các công ty làm mô hình AI, ai nấy đều là tỷ phú. Năm ngoái, OpenAI đã mua lại 6,6 tỷ USD cổ phiếu từ 600 nhân viên, trung bình mỗi người bỏ túi gần 10 triệu USD.
Những con số này cho thấy của cải xã hội đang được phân phối lại và chảy rất nhanh về phía AI.
Điều này ảnh hưởng đến tất cả chúng ta. Ngay cả khi bạn chẳng bao giờ dùng đến AI, thì việc giá cả leo thang hay dòng vốn chảy từ ngành của bạn sang AI cũng sẽ tác động trực tiếp đến đời sống.
Thiết bị điện tử (điện thoại, máy tính), linh kiện, cho đến những nguyên liệu sản xuất cơ bản như đồng và nhôm đều tăng giá. Nếu bạn đang ở trong một ngành không liên quan đến AI, rất có thể bạn không những không hưởng lợi mà còn chịu thiệt thòi vì chi phí đầu vào tăng, nhu cầu sụt giảm và đầu tư bị cắt bớt.
Người xưa có câu “Nhất tướng công thành vạn cốt khô”, sự trỗi dậy của AI có lẽ cũng đi kèm với sự suy tàn của không ít ngành nghề khác.
Dù mọi cuộc cách mạng công nghệ đều dẫn đến sự phân phối lại tài sản, nhưng lần này tốc độ và cường độ của AI thực sự quá mạnh mẽ.
Với một người bình thường, nhất là những người làm trong ngành Internet và phần mềm, dường như chẳng có lựa chọn nào khác ngoài việc bị cuốn theo dòng chảy này và buộc phải thích nghi với AI.
Đừng dùng AI để tính lượng tinh bột
Người bị tiểu đường cần kiểm soát đường, không chỉ là giảm ăn đường mà còn phải hạn chế tinh bột (cơm, mì) vì tinh bột cuối cùng cũng chuyển hóa thành đường.
Vì vậy, họ cần biết chính xác món mình ăn có bao nhiêu tinh bột.
Ý tưởng tự nhiên là chụp ảnh món ăn rồi nhờ AI ước tính.
Một bác sĩ người Anh đã làm thí nghiệm: gửi 13 bức ảnh món ăn (như bánh mì kẹp phô mai, cơm hải sản Tây Ban Nha, bánh flan) cho bốn mô hình lớn gồm GPT-5.4, Claude Sonnet 4.6, Gemini 2.5 Pro và Gemini 3.1 Pro để ước tính hàm lượng tinh bột.
Kết quả thật đáng thất vọng. Cả bốn mô hình cho ra kết quả khác nhau. Thậm chí, khi gửi cùng một bức ảnh nhiều lần cho cùng một mô hình, câu trả lời cũng không hề nhất quán.
Lấy bức ảnh cơm hải sản làm ví dụ, mỗi mô hình cho ra những con số chênh lệch cực lớn.
Gemini 2.5 Pro tệ nhất khi đưa ra các ước tính từ 55 gram đến 484 gram, lệch nhau tới 429 gram. Claude Sonnet 4.6 ổn định nhất nhưng vẫn có biên độ dao động đáng kể.
Với bức ảnh bánh mì kẹp phô mai, bao bì ghi rõ chứa 40 gram tinh bột, nhưng GPT-5.4 đoán trung bình 74 gram, còn ba mô hình kia lại đoán 28 gram. Chẳng có ai đúng cả.
Thêm nữa, các mô hình AI này còn nhận diện sai món ăn, thỉnh thoảng chúng nhầm phô mai với một miếng thịt chín.
Vậy nên, đừng bao giờ tin AI trong việc ước tính tinh bột hay bất kỳ phép tính y tế chính xác nào. Chúng đơn giản là chưa làm được.
Microsoft loại bỏ mã xác thực qua SMS
Nhiều trang web vẫn gửi mã xác thực qua tin nhắn khi bạn đăng nhập.
Cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kẻ tấn công có thể lừa nhà mạng để chiếm quyền kiểm soát số điện thoại của bạn, hoặc chặn bắt tin nhắn vì chúng được gửi dưới dạng văn bản thuần túy không mã hóa.
Tuần này, Microsoft xác nhận sẽ bỏ mã xác thực qua SMS và chuyển sang dùng Passkey, mã dùng một lần dựa trên thời gian (TOTP) hoặc email đã được xác thực.
Passkey sẽ là phương thức xác thực chính trên Windows 11 trở về sau.
Hệ thống sẽ tạo ra một cặp khóa cho mỗi người dùng, lưu trữ trong trình quản lý mật khẩu của Windows. Bạn chỉ có thể dùng khóa bí mật để xác thực thông qua nhận diện khuôn mặt, quét vân tay hoặc mã PIN. Độ bảo mật của phương thức này rất cao.
Dưới đây là một bài giới thiệu về Passkey (tiếng Anh), tập trung vào khái niệm và viết rất súc tích, các bạn có thể tham khảo.
Dịch vụ chuỗi cung ứng của Amazon
Tháng này, Amazon công bố ra mắt “Dịch vụ chuỗi cung ứng Amazon” (ASCS), mở cửa hệ thống vận chuyển, lưu kho và phân phối của mình cho mọi doanh nghiệp.
Giờ đây, bất kỳ công ty nào cũng có thể xây dựng hoạt động kinh doanh dựa trên hạ tầng logistics của Amazon. Những ông lớn như P&G hay 3M đã bắt đầu sử dụng rồi.
Điều này gợi nhớ đến năm 2006, khi Amazon mở cửa hạ tầng mạng của mình để tạo ra AWS, trực tiếp mở ra kỷ nguyên điện toán đám mây.
Hiện tại, khi họ mở cửa cả kho bãi và vận chuyển, liệu điều này có thay đổi ngành sản xuất không?
Trong tương lai, việc làm ra một sản phẩm vật lý sẽ ngày càng đơn giản. Bạn chỉ cần thiết kế sản phẩm, việc sản xuất có thể thuê ngoài, còn vận chuyển và bán hàng thì cứ mua các dịch vụ đã được chuẩn hóa.
Mô hình máy đánh chữ
Gần đây tôi có thấy một bộ mô hình lắp ráp khá thú vị.
Đây là mô hình máy đánh chữ cơ học từ thế kỷ 19 do một công ty ở Thâm Quyến sản xuất. Bạn mua về và tự mình lắp ráp.
Điểm thú vị nhất là sau khi lắp xong, nó thực sự có thể dùng để đánh chữ. Tuy nhiên tính năng còn hạn chế, nó không chuyển được chữ hoa chữ thường mà chỉ in được chữ hoa.
Nó không chỉ là một món đồ chơi mà còn giúp chúng ta hiểu nguyên lý hoạt động của máy đánh chữ. Sản phẩm này cũng đang nhận được sự chú ý ở thị trường quốc tế.
Bài viết
- GitHub Pages có vấn đề về việc chiếm dụng tên miền (tiếng Anh). Nếu bạn trỏ tên miền về GitHub Pages, nên đọc bài này vì trong một số trường hợp, tên miền phụ của bạn có thể bị lợi dụng.
- Giới thiệu về ShadowRealm API trong JavaScript (tiếng Anh). ShadowRealm là một API mới cho phép tạo ra nhiều môi trường thực thi trong một luồng duy nhất. Mỗi môi trường có đối tượng toàn cục riêng, chạy độc lập và có thể giao tiếp với nhau.
- Hướng dẫn cấu hình Firefox (tiếng Anh). Tác giả chia sẻ cách thiết lập để Firefox trở thành một trình duyệt thực sự hữu dụng.
- Cơ chế kiểm tra chứng chỉ bị thu hồi (tiếng Anh). Làm sao người dùng biết được chứng chỉ HTTPS của một trang web đã bị thu hồi? Bài viết giới thiệu ba cơ chế hiện có, nhưng vấn đề là cả ba đều có khuyết điểm và Chrome không sử dụng bất kỳ cái nào trong số đó.
- Hạ tầng tạm thời (tiếng Anh). Bài viết đề xuất rằng trong các hệ thống lớn, ngoại trừ những phần cần lưu giữ trạng thái như cơ sở dữ liệu, các phần còn lại nên sử dụng hạ tầng không trạng thái và có vòng đời ngắn như container.
- Phản ứng nhiệt nhôm siêu nhỏ (tiếng Anh). Phản ứng nhiệt nhôm là phản ứng tỏa nhiệt cực mạnh giữa nhôm và oxit sắt ở nhiệt độ cao. Bài viết giới thiệu một cách kích hoạt phản ứng này rất đơn giản: lấy hai quả cầu sắt rỉ sét, một quả bọc giấy nhôm rồi va đập chúng vào nhau.
Công cụ
Ứng dụng máy tính đa nền tảng giúp chuyển đổi tệp ePub/PDF/văn bản thành sách nói.
Ứng dụng web giúp tạo lệnh FFmpeg thông qua giao diện trực quan, mã nguồn mở.
Thư viện JavaScript mã nguồn mở để lấy dữ liệu chứng khoán theo thời gian thực từ các giao diện công khai mà không cần server.
Ứng dụng Mihomo/Clash đa nền tảng mã nguồn mở.
Phần mềm dựng phim mã nguồn mở, cho phép gập dòng thời gian thành nhiều hàng và hiển thị văn bản chèn bên trên, xử lý hoàn toàn tại trình duyệt.
Công cụ ghi chú ẩn trong “tai thỏ” của MacBook, tự động hiện ra khi di chuột qua.
Thư viện render Markdown dạng luồng từ AI, phiên bản cho Vue.
Trình đọc tệp TXT đa nền tảng, hỗ trợ tô màu nội dung, nhận diện chương, nén dòng trống, đọc thành tiếng và có cả trợ lý AI.
Một bản nhánh của Gitea dùng để tự dựng máy chủ Git cá nhân, có giao diện web như một GitHub thu nhỏ.
Tiện ích VS Code giúp chỉnh sửa và xem trước tệp HTML theo thời gian thực.
AI liên quan
Công cụ dòng lệnh và thư viện Python để xóa hình mờ do AI tạo ra, kể cả những loại ẩn như SynthID của Google.
- AVC (Agent View Controller)
Biến các dòng thông báo xác nhận của AI Agent thành các cửa sổ web có thể tương tác.
Kết nối AI Agent chạy tại máy cục bộ với WeChat hoặc Telegram, giúp bạn quản lý tiến độ hay phê duyệt quyền ngay cả khi không ngồi máy tính.
Website giúp bạn trải nghiệm thực tế tốc độ tạo token của AI là nhanh hay chậm.
Tài nguyên
- Tuyển tập các tác phẩm Gaussian Splatting
Gaussian Splatting là một thuật toán giúp tổng hợp ảnh 3D từ nhiều bức ảnh chụp bình thường.
Trang web SuperSplat cho phép bạn xử lý ảnh trực tuyến và tham quan các mô hình 3D đã hoàn thiện.
Hãy xem thử tác phẩm 《Quả dâu tây》, hiệu ứng thực sự rất tốt.
Cơ sở dữ liệu vị trí địa lý IP miễn phí, cho phép tải về và sử dụng trong các script cá nhân.
Hình ảnh
- Đôi bàn tay nâng đỡ Chile
Chile là nước sản xuất đồng lớn nhất thế giới, đóng góp tới 25% nguồn cung toàn cầu. Trung tâm sản xuất đồng lớn nhất của họ nằm ở sa mạc Atacama.
Tại đây có một bức tượng khổng lồ hình đôi bàn tay nâng bản đồ Chile, tượng trưng cho đóng góp cực kỳ quan trọng của ngành khai thác đồng với quốc gia này. Dưới đây là ảnh chụp mỏ đồng trong sa mạc với những hố khai thác khổng lồ.
- Đường cong chữ S
Một quy luật thực tế là mọi sự tăng trưởng cuối cùng đều biến thành đường cong chữ S.
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng ban đầu, tốc độ sẽ dần chậm lại.
Đây là hiện tượng phổ biến, mọi biểu đồ tăng trưởng đều sẽ đi ngang ở một giai đoạn nhất định.
Trích đoạn
- Kẻ đa năng và chuyên gia
Kể từ khi làm nghề tự do, tôi luôn cảm thấy sự đối đầu giữa lập trình viên đa năng và lập trình viên chuyên sâu. Có một câu nói rất đúng: “Về lý thuyết, công ty nào cũng thích lập trình viên linh hoạt, có thể đảm đương nhiều vị trí. Nhưng thực tế thì khi tuyển dụng, họ lại ưu tiên chuyên gia.”
Điều này có nghĩa là dù bạn có đa năng đến đâu, khi tìm việc bạn cũng phải tỏ ra mình là một chuyên gia. Tôi không thích đóng khung kỹ năng của mình, tôi coi mình là một người giải quyết vấn đề bằng trí tò mò, nhưng việc tự nhận là “người đa năng” khiến tôi khó tìm được khách hàng. Họ muốn nghe những cái tên cụ thể như chuyên gia AWS hay lập trình viên Python thay vì những khái niệm mơ hồ.
Thế là tôi thay đổi chiến thuật, tự giới thiệu mình là chuyên gia Rust chuyên về lập trình hệ thống. Và thế là tôi có việc làm cả năm!
- Tại sao ngón tay bị nhăn sau khi tắm?
Đây vẫn là một bí ẩn chưa có lời giải thống nhất.
Trước đây người ta tưởng do da ngấm nước nên nở ra, nhưng nghiên cứu cho thấy những người bị tổn thương dây thần kinh thì tay không bị nhăn. Điều này chứng tỏ nguyên nhân nằm ở hệ thần kinh chứ không phải do da. Giải thích phổ biến nhất hiện nay là khi tiếp xúc với nước lâu, hệ thần kinh sẽ ra lệnh co mạch máu lại để giảm nước thấm vào.
Khi mạch máu co lại mà lớp da bên ngoài không thu nhỏ theo, nó sẽ bị mất đi sự nâng đỡ và xẹp xuống tạo thành nếp nhăn, giống như một quả bóng bị xì hơi vậy. Nó tương tự như cách quả nho khô bị nhăn khi thể tích bên trong giảm nhanh hơn diện tích bề mặt.
Việc co mạch máu này cũng khiến da nhợt nhạt hơn vì máu dưới da giảm đi, trái ngược với việc da đỏ lên khi tắm nước nóng do mạch máu giãn nở.
Trích dẫn
1. Trong một hai năm qua, tôi hoàn toàn phụ thuộc vào AI để lập trình và không tự viết dòng code nào. Có một hôm tôi tự viết một bài báo mà không dùng AI, nhưng viết xong tôi lại phải dán nó vào Claude để xem AI nghĩ gì, vì tôi lo lắng bài viết của mình lộn xộn hay văn phong ngây ngô. Đó là hệ quả của việc lạm dụng AI, nó khiến bạn nảy sinh sự nghi ngờ vào chính năng lực của mình.
2. Dù công cụ có mạnh đến đâu, chúng vẫn chỉ là công cụ. Chúng không thể thay thế lý trí và các giá trị của chúng ta. Bạn mới là người chọn cái gì đáng để tạo ra.
3. Tôi khuyên bạn nên chậm lại một chút để suy nghĩ xem mình đang thực sự xây dựng cái gì và tại sao lại làm vậy. Có như thế bạn mới có cơ hội để nói “Không, chúng ta không cần cái này”.
4. Trong ngành dầu mỏ có câu: Một công ty dầu mỏ khỏe mạnh được điều hành bởi một nhà địa chất, một công ty trưởng thành được điều hành bởi một kỹ sư, một công ty đang suy thoái được điều hành bởi một kế toán, và một công ty sắp chết được điều hành bởi một luật sư.